Adnan Faysal Altunbozar: Kuirleşen Nesneler ve Mekanlar

Görsel sanatlar eğitimine ABD’nin en iyi sanat okullarından The School of the Art Institute of Chicago‘da devam eden sanatçı, sergide All the way to the heaven, All the way to the hell başlıklı işiyle yer alıyor. ABD’nin Georgia eyaletinde bulunan, bulunduğu toprağın mülkiyetine sahip bir ağaç üzerine bir sanatçı kitabı bu… Kitap, ağacın 400 yıllık hikâyesini takip ediyor ve tüm bu süreç içinde siyahlar ve yerlilerin mal sahibi olmasının yasal olmadığı dönemlerde dahi kendi toprağının sahibi olan bu ağacın üzerinden ülkenin siyasi ve toplumsal çelişkilerine dikkat çekiyor, nesne ve özne olma, özerklik ve vatandaşlık konularını sorguluyor. Diğer yandan projenin özünde, bir nesnenin sığdırılmaya çalışıldığı statüden çıktığında ne olduğuna ve neye dönüştüğüne dair bir fikir var – ki bu da, sanatçının önceki işlerinde temellerine rastladığımız fikrin ta kendisi.

Adnan Faysal Altunbozar‘ın karşılaştığım ilk işi, 2. İstanbul Tasarım Bienali‘nin Akademi Programı‘nda sergilenen KOPY olmuştu. Sanatçı, içinde büyüdüğü İstanbul’un zanaat kültürü ve bu kültürün bir parçası olan usta-çırak ilişkisi ile kopyalama rutinini gözlemlemek için bu işin öncesinde 3 ay boyunca Şişhane’deki bir atölyede çalışmış, üretimin nasıl yapıldığını incelemiş. KOPY, dünyaca ünlü tasarımcıların işlerinin sipariş üzerine kopyalandığı bu kültüre ahlakî açıdan yaklaşmak yerine kopyalamanın bu kültürdeki yerini araştırıyor. Deney olarak üç farklı ustayla bir fotoğraf üzerinden aynı aydınlatma nesnesini kopyalatan sanatçı, birbirine yakın ama üçü de farklı sonuçlar alıyor. Aydınlatma nesneleri ve bir kara tahta üzerine yazılmış bulgular, araştırma ve uygulama temelli bu çalışmayı bir sanatsal yerleştirmeye dönüştürüyor.

Sanatçının video işlerinden, İstanbul’daki Studio X ve Kot 0‘da iki ayrı gösterimde kendine yer bulan Home ise mimari üzerinden toplumsal cinsiyet rollerinin dikte edilişini sorguluyor. Konut projeleri tanıtım videolarından toplanan ses kayıtları eşliğinde izlediğimiz, standart bir ev animasyonu, müdahale, ekleme ve parçalanmalarla heteronormatif düzene göre tasarlanan alanı yeni ihtimallerle dolduruyor. Kadının yerinin mutfak, kız ve oğlan çocuklarının odalarının farklı olduğunu dikte eden düzenin mimariye olan etkisini gösteren ve dönüştüren bu esprili videoda, bu kez kendine atanmış bağlamdan çıkarılan mekanın etkilerini ve sonuçlarını gözlüyoruz.

Altunbozar‘ın İstanbul’da karşılaştığım son işi ise, adeta sergi içinde sergi izlenimi yaratan bir yerleştirmeydi. santralistanbul’da sergilenen Şeyler: Heteronormatif nesneler diyarından kaçış, endüstriyel nesnelerin belirli standartlar dışına çıktıklarında neye işaret ettiklerini sorgulayan, bu standartları aşarak normatif düzeni aksatmaya, sarsmaya başlayan nesnelerden yola çıkarak kuir nesneler kavramını ortaya atan araştırma temelli, kapsamlı projenin sergilenmesinden oluşuyor. Yerleştirmede incelenen ve sergilenen nesneler arasında büyük beden topuklu ayakkabı, sahte güvenlik kamerası, iki ağızlı çaydanlık ve zikirmatik gibi farklı nesneler yer alıyor. Bunlar, kimi sosyal düzende çıkıntılık yapan, kimiyse üretim tekniği ya da değişen kullanım amacı nedeniyle standartları sorgulatan nesneler…

Adnan Faysal Altunbozar‘ın temelleri son birkaç yıl içinde atılan ve umut vadeden kariyeri, işlevi ve bağlamı dönüşen, başkalaşan nesneler ve mekanlar üzerine inşa ediliyor. Sanatçının en güncel işini 25 Kasım’a kadar sürecek Venedik Mimarlık Bienali‘nin paralel sergilerinden Exploring Belonging‘de görebilirsiniz.