"Farz Et Ki Sen Yoksun": Arter'de Özel Koleksiyon Sergisi

Sergi, Şair Ömer Hayyam’ın (1048–1131) kendi benliğimizin sınırlarını aşarak yaşamı özgürce kucaklamamızı anımsatan şu dizelerinden yola çıkıyor: “Boşuna o kadar keder çekme, şen şakrak yaşa. / Zulüm yolunda sen adaletle yaşa. / Mademki bu dünya işinin sonu yoktur. / Sen kendini şimdiden yoksun farz et ve hür yaşa.” Hayyam’ın dizelerinden hareketle, serginin ziyaretçileri de kronolojinin ve hiyerarşinin olmadığı bir mekânsal kurgu içerisinde bir araya getirilen nesnelere dair yeni anlam arayışlarına kapı açacak bir deneyime davet ediliyor.

“Farz Et Ki Sen Yoksun” sergisindeki bu deneyim, aklımıza biraz da on dokuzuncu yüzyıl koleksiyonculuğunu, dönemin harikalar diyarı da denilebilecek Wunderkammer‘lerini ya da Türkçe adıyla nadire kabinelerini getiriyor. Claudia Swan’ın “Cennet kuşlarının tüylerini, tuval, panel ve taşa yapılmış resimleri, kurulduğunda neşeli bir devinim kazanabilen incelikli otomatları, kristal ve taş çanakları, yabancı silahlarla zırhları ve sayısız malzemeden, envai ölçü, şekil ve biçimde üretilmiş bir sürü diğer nesneyi tek bir koleksiyonerin bir araya getirdiği bir mekân hayâl edin.” cümleleriyle açıkladığı nadire kabinelerinden hiçbiri günümüze eksiksiz ulaşamamış. Fakat sergide gördüğümüz Ömer Koç Kolekisyonu gibi çağdaş koleksiyonlar hem geçmişle günümüz arasında bir bağ kuruyor hem de sanat eserleri ile objeleri bir araya getirerek kendi harikalar diyarını yaratıyor ve nadire kabinelerinin günümüzdeki yansımalarına dönüşüyor bize kalırsa.

Özel alanda tekil bir yaşama eşlik etmek üzere düzenlenmişken bir sanat kurumunun aracılığı ve küratoryal bir bakışla kişisel bir koleksiyondan kamuya açılan seçki, tasnif mantığına meydan okuyan zamanlar ve formlar arası bir dünya yaratıyor. Koleksiyonerin eserlerle etkileşim içerisinde soyut bir kimlik kazanarak var olduğu bu dünya, şeylerin özel alandan ayrılıp kendi özgünlüklerini yeni bir bağlamda sürdürmesiyle hem gerçek hem de kurmaca bir deneyimin kapısını aralıyor. “Farz Et Ki Sen Yoksun”, koleksiyonu çok yönlü ve yaşayan bir beden olarak ele alarak, alelade olanın olağanüstü olanla yakınlıklarının yanı sıra toplama/koleksiyon yapma pratiği ve gündelik yaşamımızı çevreleyen nesneler üzerine de düşünmeye teşvik ediyor.

Koleksiyonerin oyuncul yorumunu yansıtan bir birikim yoluyla insanî zevkleri, arzuları, geçmiş hayatların heveslerini ve düşlerini bize taşıyan kitapları, koltukları, resimleri, heykelleri ve fotoğrafları buluşturan “Farz Et Ki Sen Yoksun”, insan olmanın iyisiyle kötüsüyle aktarılabilir bütün hâllerini koruma altına alma fikrine tutkuyla yaklaşmak ve nihayet en yücesinden en gündelik olanına, en kalıcısından en geçici olanına jestler, imalar, hareketler, ölmeden bırakılmış ve sonra yaşayanlarca bulunmuş ve korunmuş izler gibi temaların peşinden gidiyor. Sergide bir araya gelen, 400’e yakın sanatçıya ait 600’ü aşkın yapıt ve nesne, mekânda kurdukları yakınlıklar yoluyla yeni çağrışımlar için yaşama tutunan bir görüş alanı açıyorlar.

“Farz Et Ki Yoksun” sergisini 29 Aralık’a kadar, pazartesi hariç her gün 11:00-19:00, perşembe günleri ise ücretsiz olarak 11:00-20:00 saatleri arasında Arter‘de ziyaret edebilir; sergiyle ilgili detaylı bilgiye ve sergide eserleri yer alan sanatçının listesine buradan ulaşabilirsiniz.

Kapak Fotoğrafı: Farz Et Ki Sen Yoksun, Arter – Orhan Cem Çetin