Haute Cuisine: Bir Sanat Biçimi Olarak Yemek
Haute cuisine konseptinin temelleri 17. yy Fransa’ya kadar uzanıyor. Louis XIV egemenliği döneminde çeşitli gastronomik değişimler gerçekleşiyor. Yiyecek seçimleri, servis biçimleri ve yemek yeme şekilleri büyük oranda değişiyor. Tabak, çatal ve bıçak takımlarının kullanımı yaygınlaşırken görgü kurallarının önemi artıyor. Yemek kavramı özenle hazırlanmış ziyafetlere dönüşüyor. O günden bugüne şekillenerek lüks restoranlarda bir yemek deneyimi halini alan haute cuisine konsepti, kimilerine göre bir sanat biçimi kimilerine göre ise bundan çok uzak. “Haute cuisine” konsepti altındaki incelemeler genellikle, bir tabak yemeğin hangi şartlarda bir sanat biçimi olarak kabul edilebileceğine bir bakış sunuyor.
Haute cuisine denildiğinde ilk olarak akla gelen fazlasıyla özenli ve estetik sunum biçimi elbette ki bu değerlendirme için yeterli değil. Bu noktada yine çokça tartışmalı bir soru olan “Sanat nedir?”e bakmak gerekiyor. Geleneksel sanatta ve çağdaş sanatın bir kısmında estetik bir yaklaşım olsa da günümüz sanatının büyük çoğunluğunun amacı estetik deneyim sağlamak değil diyebiliriz. Arthur Danto’nun “Sanat Nedir?” adlı kitabından alıntılayacak olursam Danto, her sanat eserinin arkasında görünmez bir ortak mülkiyet olduğunu ve sanat eserinin anlamı somutlaştırdığını ifade ediyor. Sanat eserinde neyin somutlaştırıldığı tam olarak tanımlanmasa da bu bir kişinin karakterinin bedenleşmesi gibi düşünülebilir. İzleyicisinde bir ruh hali oluşturma etkisinden de söz edilebilir. Özellikle müzik, mimari, film gibi alanlarda bu etkiyi daha yoğun hissederiz. Estetiğin yerine aranması gereken unsur anlam gücüdür. Anlam eseri oluşturan nesne veya eylem tarafından somutlaştırılabiliyorsa o şey bir sanat eseridir. Aynı kitapta ifade edilen modayla sanat arasındaki fark sorusuna Hegel’in mutlak ruh ve nesnel ruh ayrımıyla cevap aranıyor. Nesnel ruh kültürün nesneleştirdiği her şey iken mutlak ruh o şeyin ardındaki öz bilinçtir. Bu da yine eserin içinde barındırdığı anlama işaret eder.
