Jaume Plensa’dan Juana: Haliç’te Yeni Bir Sanat Karşılaşması

Plensa’nın son dönem üretimlerinde sıklıkla karşımıza çıkan insan yüzü, Juana’da da anıtsal bir ölçeğe kavuşuyor. Kapalı gözleri ve dingin ifadesiyle eser; sessizlik, hafıza ve içe dönüş gibi kavramlarla Haliç’in tarihî dokusu arasında şiirsel bir ilişki kuruyor. Heykelin ölçeği ise izleyicinin eserin çevresinde dolaşarak beden, mekân ve perspektif arasındaki ilişkiyi doğrudan deneyimlemesine imkân veriyor.

1955 yılında Barselona’da doğan Jaume Plensa, insan yüzü, dil, kimlik ve kolektif hafıza gibi kavramları merkezine alan sanat pratiğiyle ünlü. Heykelin yanı sıra desen, baskı, kitap, sahne ve kostüm tasarımı gibi farklı alanlarda da üretim yapan sanatçının en güçlü uluslararası görünürlüğü ise kamusal alan işleriyle şekilleniyor. Plensa, Fransa Kültür Bakanlığı tarafından Chevalier des Arts et des Lettres unvanına layık görülürken kariyeri boyunca Velázquez Plastik Sanatlar Ödülü dahil pek çok ödül aldı.

Sanatçının eserleri bugüne kadar dünyanın farklı kentlerinde kamusal alanlarla doğrudan ilişki kurdu. Chicago’daki Crown Fountain, Antibes’teki Nomade, Seattle’daki Echo, Madrid’deki Julia ve Jersey City’deki Water’s Soul, Plensa’nın en bilinen kamusal işleri arasında. Büyük ölçeklerine rağmen sakin ve içe dönük bir karakter taşıyan bu eserler, bulundukları kentin mimarisi ve gündelik yaşamıyla birlikte yeni anlamlar kazanıyor.

Şimdi bu rotaya İstanbul da ekleniyor. Haliç’in gün boyunca değişen ışığı, alanın tarihî dokusu ve sahil hattı arasında konumlanan Juana, çağdaş sanat ile kentin hafızasını aynı manzarada buluşturuyor. Bu sebeple Tersane İstanbul’da sanat, kent içinde yürürken karşılaşılan gündelik deneyimin de parçasına dönüşüyor.