Mutfak, Anılar ve Hatıralar: Nonnas Filmi ve Hatırlattıkları

Filmi teknik açıdan değerlendirdiğinizde belki büyük bir başarıdan söz edemeyiz. Fakat bu film, başarı ölçütlerinin ötesinde bir yere dokunuyor. Verdiği hisler öylesine güçlü ki, o sıcaklık insanı sarıyor. Hikâyenin içindeki sadelik, nostalji ve kırılganlık, bazı izleyiciler için sıradan gelebilir. Fakat eğer o dünyadan bir parça sizde de varsa, film sizi doğrudan içinize, geçmişinize götürüyor. 

Filmin en güzel yanı ise, anlatılanların kurgu olmaması; senaryoda gerçekten var olan Enoteca Maria isimli bir restorandan esinlenilmiş. New York’taki bu küçük restoran, farklı bölgelerden gelen büyükanneleri mutfağa davet ediyor. Her biri kendi yöresinden, kendi geçmişinden bir tabak getiriyor. Filmde gördüğümüz tüm o tarifler, yaşanmış, pişirilmiş ve aktarılmış hikâyelere dayanıyor. 

Sefarad Mutfağı

Nonnas, her ne kadar İtalyan mutfağı üzerinden ilerlese de, anlattığı duygular bana 500 sene önce İspanya’dan Türkiye’ye gelen ailemin mutfak kültürü olan Sefarad mutfağını hatırlattı. Bizde de mutfak, sadece yemek yapılan bir yer değil… Nesilden nesile aktarılan tarifler, büyükannelerin sesiyle hayat bulur ve Ladino dilinde söylenen yemek isimleri, kültürel belleğin bir parçasıdır. 

Kaşkarikas (Kabak Kabuğu Yemeği), Armiko de Tomat (Domates Yahnisi) gibi yemekler, hiçbir malzemeyi israf etmeden, eldeki malzemeyle lezzetli ve hikaye dolu sofralar kurmanın bir örneği. Bu yemekler sadece bir tarifin değil, bir yaşam biçiminin, yüzyılların bilgi aktarımı… Filmde gördüğüm yemek sahneleri, bana anneannemin mutfağında duyduğum o tanıdık sesi, o bildik kokuyu anımsattı. Filmi izlerken, Joe’nun yaşadığı gibi çok sayıda “flashback” yaşadım.

Berta Penso ile Çanakkale Yahudi Yemekleri

Bu noktada, geçtiğimiz yıl yayımlanan Berta Penso ile Çanakkale Yahudi Yemekleri kitabından da bahsetmek istiyorum. Bir “nonna” olan Berta Penso —Çanakkaleli granpapam (dedem) Avram Gümüşgerdan’ın kuzeni—, doğup büyüdüğü şehrin Sefarad mutfağını Türkçe ve İngilizce tariflerle kayıt altına alıyor. Sayfalarında yalnızca yemekler değil, o yemekleri şekillendiren yaşam biçimi de yer buluyor. Her tarif, hem mutfağın inceliklerini hem de bir dönemin Çanakkale Yahudi hayatına dair izleri taşıyor. Böylece, tıpkı Nonnas filminde olduğu gibi, geçmişin hikâyeleri bugünün mutfaklarında yeniden hayat buluyor.

Kısaca… Film, sinematik başarılarla değil, küçük duygularla yol alıyor. Bazen kaybettiklerimizi, özlediğimiz hisleri bir tabakta, tanıdık bir koku ya da tatta yeniden bulabiliyoruz. Bu duygular size de tanıdık geldiyse, Nonnas’ı çok da beklentiye girmeden mutlaka seyredin. 

İlginizi çekebilir: Emre Eminoğlu’ndan Deniz Alphan’la Röportaj – Kaybolan Bir Dil, Kaybolan Bir Mutfak