Neo-Klasik Müzik: Geleneksel ve Çağdaş Bir Arada

Joep Boeving ve Olafur Arnalds 2019 yılında yeniden İstanbul’da. Sırasıyla Arnalds 15 Mayıs’ta, Boeving de 17 Mayıs’ta PSM Caz Festivali kapsamında konserler verdi. İki besteci de son dönemde en çok dinlediğim müzisyenler arasında yer alıyor ve çok yakın bir dönemde yeni albümlerini çıkardırlar. Boeving’in son albümü Henois bence önceki albümlerinin, özellikle de muhteşem, şiirsel Solipsism (2015) ve Prehension (2017) naifliği, içtenliği ve müzikal etkileyiciliğinden uzak. Özellikle de ‘remix’ ve elektronik-techno düzenlemeler ile müziklerinin yapısının ve ruhunun bozulmuş olduğunu düşünüyorum. Boeving, 2018’deki konserinde Solipsism albümünde yer alan ‘Sleeping Lotus’ bestesini uyuyan minik kızını seyrettikten sonra yaptığını anlatmıştı. Henois albümünde sanki Boeving’in kızı büyümüş, Amsterdam diskolarında dans ediyor ve o da bu kez dans eden kızı için besteler yapıyor.  Öte yandan bu albüm bestecinin genel müzikalitesi içinde farklı bir aşamaya işaret ediyor ve özellikle ambiant, elektronik ve techno severler için ilginç dinleme deneyimleri sunuyor. Arnalds ise farklı türler içinde gezinen, farklı müzisyenlerle işbirliği yapan bir sanatçı; film müzikleri de dâhil geniş bir yelpazeye dağılan yapıtlar veriyor. Son albümü, daha doğrusu single yapıtı re:member – string quartets tamamen klasik müzik sularında gezinen, melodik, hüzünlü yaylı sazlar dörtlüsü için bestelenmiş 3 kısa besteden oluşuyor.

Popüler isimleri dinlediğimiz neo- klasik (veya İngilizce ifade ile contemporary – güncel klasik) müzik olarak adlandırılan bu müzik nedir? Öncelikle esin kaynakları çok çeşitli olan eklektik bir müzik türü var karşımızda. Michael Nyman, Ludivico Einaudi, Philip Glass, John Adams, Simeon Ten Holt, Steve Reich, David Lang, Wim Mertens gibi avangarde ve Bach başta olmak üzere geleneksel klasik bestecilerinin müzikleri ile new-age, ambiant, elektronik müzik, pop, rock, indie-pop, shoegaze gibi türlerin karışımından oluşan kendine özgü bir müzikten bahsediyoruz.

Fotoğraf: jambase.com

2018 Ocak ayında sürpriz bir şekilde yaşamını yitiren Johann Johannsonn,  Max Richter, Dustin O’Halloran, Nils Frahm ve Olafur Arnalds film müzikleri alanında dikkat çeken verimleri olan önde gelen neo-klasik bestecileri. Film müziği söz konusu olduğunda türün esin kaynakları arasında yer alan büyük besteciler Philip Glass ve Michael Nyman’a ise ayrı bir önem verilmeli.

Bu tür içinde değerlendirilen müziklerin büyük çoğunluğuna melankolik, yer yer depresif, ağır karanlık bir hava hâkim. Melodik zenginlik bu türe ait müziklerin bir diğer önemli özelliği. Bir bölümü geleneksel new-age benzeri kolay dinlenebilen reklam veya film müziklerini hatırlatırken bazıları da daha sofistike bir yapıya sahip olabiliyor. Atonal formların, doğaçlama tekniklerin ve yenilikçi elektronik klasik müziğin yapısal ve melodik özelliklerinin yoğun olarak kullanıldığı ve dinleyiciyi zorlayan yapıtlar da görmek mümkün olabiliyor. 

Müzik eğitimini ağır klasik müziğin disiplini içinde alan benim gibiler için Neo-klasik müzik diğer türlere daha yumuşak bir geçişi temsil ediyor. Klasik müzik dinlemeyen; onu ağır ve zor bulduklarını ifade eden bir grup müziksever için ise hem melodik hem de teknik açıdan klasik müzik ile tanışma olanağı sunuyor; senfonik müzik ile bir tür köprü görevi görüyor.  

Neo-Klasik türünün farklı isimlerinin yapıtlarından oluşturduğum ve sürekli ekleme yaptığım Spotify listeme buradan ulaşabilirsiniz!

İlginizi çekebilir: Ahsen Akıllılar’dan Lykke Li